İsim tamlaması nedir ? Örnekleri

İsim tamlaması nedir, isim tamlaması örnekleri, isim tamlaması çeşitleri, isim tamlaması nasıl olur, isim tamlaması notları, isim tamlaması test örnekleri,

 

İsim Tamlaması Nedir?

Bir ismin başka bir isim veya isimler tarafından tamlanmasına isim tamlaması denir.

İsim tamlamalarında iki öge vardır:

1-Tamlanan: Asıl anlatılmak istenen varlıktır. Asıl öge tamlanandır.

2-Tamlayan: Asıl ögeyi tamlayan yardımcı ögedir.

İism tamlaması 4 türden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla şunlardır:

1. Takısız İsim Tamlaması

2. Belirtisiz İsim Tamlaması

3. Belirtili İsim Tamlaması

4. Zincirleme İsim Tamlaması

İsim tamlama türleri arasında “Takısız isim Tamlaması”na da yer verilmiştir. Ancak son yıllarda bu tamlama biçimi tartışılır hale gelmiştir. Çünkü tamlayan kelimenin isim olmaktan ziyade, tamlanan kelimenin yapısından bahsettiğinden dolayı listeye alınmamaktadır. Örneklerden de daha iyi anlaşılacaktır.

1-Takısız İsim Tamlaması: Tamlayanın ve tamlanının ek almadığı tamlama biçimidir.

Takısız İsim Tamlaması Örnekleri:

Altın kolye,
Gümüş yüzük
Plastik bidon,
Tanta kaşık
Cam vazo,
Yün kazak gibi.

Örneklernden de anlaşılacağı gibi tamlayan kelime tamlananın neden yapıldığından bahsetmektedir.

Demir kapı derken kapının neden yapıldığını demir kelimesi belirtmektedir.

2-Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayanı ek almayan, tamlananı ek alan tamlama biçimidir.

Belirtisiz İism Tamlaması Örnekleri:

Okul yol-u,
Öğretmen çeket-i,
Baba ocağ-ı,
para üst-ü
pazar çanta-s-ı (ünlüyle biten kelimeler kaynaştırma -s ünsüzünü alırlar)
Öğrenci çanta-s-ı gibi.

3-Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayanı ve tamlananı ek alan tamlama türüdür.

Belirtili İsim Tamlaması Örnekleri:

Köy-ün orman-ı,
Ağac-ın dal-ı,
Defter-in fiyat-ı,
Ali’-n-in çanta-s-ı, (her iki kelime de kaynaştırma ünsüzü almıştır.)
Bina-n-ın çatı-s-ı,
Dünya-n-ın orta-s-ı gibi.

4-Zincirleme İsim Tamlaması: Bir ismi birden fazla ismin tamlamasıyla oluşan tamlama türüdür.

Zincirleme İsim Tamlaması Örnekleri:

Not : Zincirleme isim tamlamasından birden fazla tamlama vardır.

Bahçe kapısı bir tamlamadır.

Evin bahçe kapısı dediğimiz zaman bir tamalama daha oluşmakta.

Okul müdürünün makam odası

Öğretmen çeketinin düğmesi … gibi.

Şimdi verilen örneklerde eklere bakalım

Öğretmen çeketinin kolu

Öğretmen not defteri

Babamın amcasının eşi

Burada tamlamayı oluşturan kelimeler duruma göre ek almışlardır.

Not : Tamlamayı oluşturan kelimeler arasına sıfat girebilir. Tamlama yine özelliğini korur.

Çocuğun çantasının kilidi kırılmış. (Zincirleme isim tamlaması)

Çocuğun eski çantasının kilidi kırılmış.(Zincirleme isim tamlaması)

Bu tamlamada bir de sıfat tamlaması oluşmuştur.

Takısız isim tamlamalarında sıfat sadece tamlayan önüne gelir.

Demir testere-Eski demir testere

Kağıt helva-Renkli çelik kapı gibi

Bu Yazıyı Sosyal Medyada Paylaş
Etiketler: , , , , ,
Subscribe to Comments RSS Feed in this post

1 Yorum

Pingbacks/Trackbacks

Yoruma cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*